Nowy blog dotyczący tłumaczeń technicznych

Dla większej przejrzystości postanowiłem przenieść tematykę tłumaczeniową niniejszego bloga na stronę www.tlumaczenia-budowlane.pl - podstrona tłumaczenia techniczne - blog.

Dzięki temu w niniejszym blogu będę się mógł skupić wyłącznie na sprawach dotyczących słownika.

Ostatnio otrzymałem zapytanie jak słownik radzi sobie z dłuższymi frazami typu "PŁYTKI NA ŚCIANIE ZLICOWANE DO POZIOMÓW POKAZANYCH NA RYSUNKACH PROJEKTU WYKONAWCZEGO". Nie jest oczywiście funkcją słownika tłumaczenie całych zdań a jedynie proponowanie najwłaściwszych odpowiedników poszczególnych terminów.


Niemniej jednak temat jest ciekawy. Myślę że za kilka lat słownik będzie sobie "radził" również z dłuższymi frazami. Wszystko dzięki wersji elektronicznej i planowanej współpracy z programami CAT.

Nowa bardzo duża aktualizacja i sprawy różne

Z przyjemnością informuję że jest do ściągnięcia duża aktualizacja. W obecnej wersji zmieniłem oznaczenia kategorii w części ang-pl na polskojęzyczne. Ponadto doszło kilkadziesiąt fizycznych stron nowych terminów. Dodałem również obiecane skróty. Nie zdążyłem jeszcze uporządkować problemu ze skrótami anglojęzycznymi mającymi więcej niż jeden odpowiednik - w tych przypadkach proszę o zachowanie zwykłej ostrożności.

Pojawiło się pytanie o prawidłowe tłumaczenie projektu budowlanego i związany z tym dylemat czy blog jest odpowiednim miejscem do ujawniania zawartości słownika. Proponuję by w sytuacjach awaryjnych pisać bezpośrednio na mejla tlumacz@slownik-budowlany.pl. W aktualnej wersji termin projekt budowlany ma aż osiem odpowiedników. Większość z nich pochodzi z dokumentów pisanych przez brytyjskich inżynierów pracujących przy realizacji inwestycji na terenie Polski. Praktycznie każdy z nich nazywał projekt budowlany inaczej - od planning submission po civil design. Proponuję również nieśmiertelny building permit design.

Komentarze i propozycje innych tłumaczeń są oczywiście mile widziane. Z drugiej strony jestem przekonany, że w Polsce w obiegu jest przynajmniej kilkanaście odpowiedników terminu projekt budowlany. Zdecydowana większość jest jak najbardziej do przyjęcia. Odradzam właściwie tylko jeden: Construction Design ze względów podanych w poprzednim poście.

Sprawy dotyczące tłumaczenia przy wykorzystaniu Słownika Budownictwa, Infrastruktury i Wyposażenia będę poruszał na blogu na stronie www.tlumaczenia-budowlane.pl. Już obecnie jest tam kilka wskazówek dotyczących tłumaczenia przy wykorzystaniu zasobów internetowych.

Investor's supervisor, Construction design ..... i inne koszmarki

Mam gorący apel do osób porządkujących terminologię na początku realizacji inwestycji. Kochani, jeśli nie zadacie sobie wystarczająco dużo trudu nazwiecie np. inspektora nadzoru językowym potworkiem Investor's Supervisor to ten termin będzie najprawdopodobniej obowiązywał wszystkich tłumaczy do końca realizacji inwestycji. Projekt budowlany to na 100% nie construction design - ten termin jest fatalny bo wprowadza w błąd niepolskojęzycznego odbiorcę. Construction sugeruje wysoki poziom szczegółowości, wystarczający do realizacji inwestycji a nasz projekt budowlany jest przecież bardzo ogólny i ma służyć wyłącznie uzyskaniu urzędowych pozwoleń tj. głównie PnB.

Błagam więc Was drodzy nieznani mi bliżej decydenci o szacunek dla pięknego technicznego języka angielskiego i nie kaleczenie go różnego rodzaju potworkami. Najprawdopodobniej odbiorcy domyślą się o co chodzi z kontekstu ale przez najbliższe lata tłumacze obsługujący inwestycję będą musieli z bólem serca stosować nieprawidłową terminologię. Investor to ktoś kto inwestuje a nasz inwestor to przede wszystkim właściciel obiektu czyli Owner.

Specyfikacje "or equivalent"

W polskich opisach technicznych i specyfikacjach projektanci określając urządzenie lub materiał poprzedzają je słowami"na przykład". Ostatnio tłumaczyłem opis techniczny w którym podane było bardzo precyzyjne oznaczenie materiału a w nawiasie był podany producent poprzedzony słowem np. Był to moim zdaniem błąd logiczny, którego nie chciałem powielać w wersji anglojęzycznej.
Po konsultacji z autorem uzgodniliśmy że najlepszym rozwiązaniem będzie dodanie na końcu "or equivalent".
W tego rodzaju specyfikacjach zwanych "Brand Name or Equivalent Specifications" daje się wykonawcy możliwość zastosowania odpowiednika o równoważnych parametrach. 
Proponuję więc by np. tłumaczyć w tych kontekstach jako "or equivalent".

Front-end engineering design

Termin ten nastręcza wiele problemów w przetłumaczeniu na j. polski. Rozwiązaniem bezpiecznym jest przyjęcie dokumentacja FEED, ale z drugiej strony, skoro Polacy nie gęsi może warto by zaproponować polski termin odpowiadający temu etapowi opracowywania dokumentacji. W słowniku budownictwa, infrastruktury i wyposażenia jak odpowiednik zaproponowałem projekt podstawowy. Termin ten niewiele jednak mówi oraz nie występuje w polskim prawie budowlanym. Może warto więc znaleźć termin, który spełniałby chociaż jedno z powyższych wymagań. Chciałbym niniejszym poddać pod dyskusję termin "dokumentacja inwestorska". Z materiałów internetowych wynika iż taka właśnie jest funkcja FEED.

Złączki z tworzyw sztucznych

Polecam stronę: http://www.philmac.com.au/library/HDPE%20Catalog.pdf.
Jest tam bardzo fajny katalog ze złączkami z tworzyw sztucznych. Widać różnicę między kolanem, łukiem, tuleją kołnierzową i króćcem kołnierzowym.

Mam już nową wersję programu i bazy

Z prawdziwą przyjemnością informuję wszystkich użytkowników o otrzymaniu do testów nowej wersji programu i bazy, które będzie można ściągnąć w trybie on-line po weekendzie majowym.
Między innymi udało się dodać opisy i przyporządkowanie kategorii haseł wynikowych, zapamiętywanie wielkości okna oraz kilka innych drobiazgów.
Na dzisiaj pozostaje do rozwiązania problem uporządkowania kategorii am./bryt.Haseł w tych kategoriach nie jest dużo (ok. 200 szt.). Na razie proszę o nie zwracać szczególnej uwagi na akurat tą kategorię.
Przykładowo wpisując hasło droga dwujezdniowa otrzymamy:
divided highway (am.)
dual carriageway (road) (am.)
Przy czym to drugie określenie jest jak najbardziej brytyjskie. Obiecuję się zająć tym problemem w najbliższych dniach i być może uporządkować hasła już przed najbliższą aktualizacją

Drobne opóźnienie aktualizacji

Drodzy użytkownicy!
Zapowiadania aktualizacja bazy i programu opóźni się o parę dni. Dla bezpieczeństwa proponuję przyjąć termin po weekendzie majowym. Dzisiaj otrzymałem od informatyków potwierdzenie że prace są daleko zaawansowane i prawdopodobnie uda się wprowadzić za jednym zamachem wszystkie z sugerowanych udogodnień.
Poza tym baza terminologiczna wzbogaciła się o kolejnych kilkanaście stron haseł. Wprowadziłem również sporo poprawek i udoskonaleń, przy czym te pierwsze wynikały główne z wprowadzenia do słownika elektronicznego skrótów (nie znam szczegółów ale ponoć był z nimi pewien kłopot). Do czasu pobrania aktualizacji zalecam zachowanie zwykłej, zdroworozsądkowej ostrożności w przypadku haseł odnoszących się do skrótów.

Przeliczanie spadku połaci dachowej z angileskiego na polski

W środowisku anglojęzycznym spadki podaje się na trzy sposoby:
w procentach
jako stosunek zmiany wysokości do długości
jako wartość kątową.
W Polsce najczęściej podaje się spadki w procentach lub kątach. Spadek oznaczony na rysunku angielskiego projektanta "3 in 10", jak łatwo się domyślić oznacza wzrost wysokości o 3 jednostki na 10 jednostek ( i nie ma tutaj większego znaczenia czy są to cale czy stopy). Spadek procentowy będzie więc wynosił 30%.
W przypadku spadku połaci 10 in12 trzymamy spadek procentowy 83% (nie mylić z kątem pochylenia połaci - tutaj musimy skorzystać z tablic trygonometrycznych).

Sprawa wyjątkowej wagi

Po raz pierwszy i ostatni pozwalam sobie naruszyć własne zasady pisania niniejszego bloga gdyż sprawa jest wyjątkowej wagi. Chodzi o schronisko dla bezdomnych psów w podpoznańskim Swarzędzu. Niesamowitą historię tego miejsca przestawiono na stronie http://www.schronisko.psiaki.com.pl/. Schronisko od wielu lat przeszkadzało okolicznymi mieszkańcom i instytucjom, którzy w końcu dopięli swego i schronisko we wrześniu zostanie zlikwidowane.
Pieski i koty w dużej części wywiezione zostaną do zaprzyjaźnionego schroniska w Cottbus. Cóż .... wypada tylko pochwalić naszych sąsiadów, że znaleźli czas i pieniądze aby zająć się niechcianymi w Polsce pieskami i kotami.
Nie ukrywam że jestem miłośnikiem piesków, szczególnie tych wielorasowych. Korzystając z niniejszego bloga chciałbym zwrócić się do tłumaczy i ogólnie wszystkich osób odwiedzających niniejszego bloga, którzy być może rozważają zakup psa rasowego aby rozważyli wzięcie psa częściowo rasowego lub kompletnego kundla ze schroniska. Ze swej strony mogę zagwarantować, że nie ma psa nad kundelka o czym świadczą liczne przykłady z życia.
Do schroniska bardzo łatwo trafić gdyż jest zlokalizowane przy trasie Poznań-Warszawa. Telefon do schroniska: 61 817 23 67.

Instalacje sanitarne vs. mechaniczne

Według mojej najlepszej wiedzy w języku angielskim instalacje mechaniczne to wszystkie poza elektrycznymi. Wydaje się, że nazwa "mechaniczne" ma wskazywać na przepływ czynnika, np. wody w odróżnieniu od instalacji elektrycznych gdzie płynie prąd. W polskiej terminologii budowlanej panuje w tym zakresie pewna niekonsekwencja. 
Na podstawie przeprowadzonej analizy doszedłem do wniosku, iż najbardziej logiczny będzie podział instalacji nie-elektrycznych na sanitarne (wod.-kan.) i mechaniczne (ogrzewanie, wentylacja, sprężone powietrze). 
W tym pierwszym przypadku zaproponowałbym odpowiednik angielski: water and waste systems, natomiast w tym drugim, w zależności od sytuacji najwłaściwsze będzie zastosowanie skrótu HVAC lub mechanical systems. W pierwszym przypadku pamiętać należy o instalacji sprężonego powietrza, która nie kwalifikuje się do HVAC. 

Nowa wersja programu po 15-kwietnia

Uprzejmie informuję że ok. 15 kwietnia będzie do ściągnięcia nowa wersja programu. Uwzględniliśmy uwagi użytkowników dotyczące zapamiętywania wielkości okna i kopiowania do schowka.

Razem z nową wersją programu na serwerze "zawiśnie" również aktualizacja bazy terminologicznej.

Projekt koncepcyjny - preliminary design i kosztorys inwestorski

Pracując nad obecnym zleceniem natknąłem się na tłumaczenie projektu koncepcyjnego jako preliminary design. Biorąc pod uwagę co oznacza projekt koncepcyjny w j. polskim i preliminary design w angielskim uważam że jest to tłumaczenie prawidłowe. Z drugiej strony conceptual design to coś zupełnie innego. Z materiałów zamieszczonych w internecie wynika, że jest to raczej koncepcja zagospodarowania terenu.

Druga sprawa to kosztorys inwestorski czyli przedmiar z podanymi cenami jednostkowymi na podstawie których inwestor może analizować przedstawione oferty (bids). Przyznam że jak na razie nie mam lepszego terminu niż priced bill of quantities lub bill of quantities with unit prices.

Obie kwestie poddaję pod dyskusję licząc na propozycje, które zostaną uwzględnione w najnowszej aktualizacji słownika budownictwa, infrastruktury i wyposażenia.

Nowa baza terminów budowlanych do ściągnięcia!

Zachęcam wszystkich użytkowników słownika w wersji elektronicznej do ściągnięcia najnowszej aktualizacji bazy pojęć budowlanych. Jest to aktualizacja trzymiesięczna, docelowo postaram się by nowa baza bała dostępna co miesiąc.

Przy okazji zauważyłem dziś pewien problem ze skrótami mającymi więcej niż jeden odpowiednik. Problem dotyczy bardzo nielicznych skrótów i zostanie rozwiązany w najbliższych dniach. Poprawioną wersję programu będzie można ściągnąć przy najbliższe aktualizacji.

Poza tym wprowadzone zostaną zmiany, o które prosili użytkownicy, m.in. pamiętanie przez program ustawionej wielkości okna.

Prawidłowe tłumaczenie słowa brama

Co i rusz natykam się na nieprawidłowe tłumaczenie słowa brama (montowana w ścianie budynku) jako gate. Niestety w języku angielskim nie możemy w łatwy sposób odróżnić bramy (czyli dużych drzwi, przez które przejedzie wózek widłowy lub nawet ciężarówka) od małych drzwi przeznaczonych wyłącznie dla ludzi.

W języku angielskim w obu przypadkach nazwiemy ten element "door". Możemy natomiast doprecyzować że jest to np. overhead door, sectional door, garage door. Sporym błędem będzie natomiast nazwanie bramy montowanej w ścienie budynku słowem "gate", które jednoznacznie określa bramę ogrodzeniową.

Kolejne słowniki p. Krzysztofa Czekierdy

Zaglądając na stronę polnet.waw.pl zauważyłem trzy nowe słowniki angielsko-polskie i polsko-angielskie słowniki autorstwa p. Krzysztofa Czekierdy: Słownik ochrony powietrza (54,90 zł), Słownik ochrony przed hałasem i wibracjami (36,60 zł) i Słownik ochrony przed promieniowaniem (24,40 zł). Recenzje zamieszczę wkrótce, po zapoznaniu się z treścią ww. słowników, choć biorąc pod uwagę nazwisko autora nie sądzę bym był w stanie napisać coś więcej niż komplementy. Podziękowania dla wydawnictwa Polnet za porządkowanie dorobku p. Czekierdy.

Z moich obserwacji wynika, że słowniki wąskospecjalistyczne to w naszych warunkach wydawniczych kierunek jedyny i właściwy. Ostatnio myślałem np. o stworzeniu osobnego słownika konstrukcji stalowych, stolarki i ślusarki otworowej i kilku innych.... Dogłębne opracowanie każdej z tych bardzo przecież wąskich dziedzin mogłoby zaowocować całkiem sporymi słownikami.

Myślę że na pierwszy plan pójdzie jednak słownik opakowań i technologii pakowania. Osoby zainteresowane współpracą jak zwykle proszę o kontakt.

Designer czy Architect?

Dość powszechnie przyjmuje się odpowiednik projektant=designer. W języku angielskim termin designer ma jednak szersze znaczenie niż w języku polskim. Po wpisaniu słowa "designer" w wyszukiwarce otrzymamy przede wszystkim strony projektantów-designerów.
Aczkolwiek trudno uznać tłumaczenie terminu projektant na designer to jednak, przynajmniej w niektórych kontekstach bez porównania właściwszym będzie termin "architect" (w jednym z poprzednich postów poruszyłem temat nadzoru autorskiego proponując odpowiednich Architect's on site services).
Przykładowo w umowie Projektant w wersji polskojęzycznej (oznaczający prawie we wszystkich przypadkach biuro projektowe) przetłumaczyłbym "Architect". Jest to zazwyczaj projekt główny, podpisujący umowę z inwestorem lub wykonawcą. A co z biurami projektowymi zatrudnionymi przez projektant głównego?
Według mojej wiedzy najzgrabniej będzie je nazwać: Architect's consultants lub Architect's subconsultants. Przypomnę tylko, że słowo konsultant ma w tym kontekście bardzo określone znaczenie i nie należy go rozumieć jako "doradca Architekta".
Mam nadzieję na komentarze bo temat jest moim zdaniem bardzo ciekawy.

Użycie lewego i prawego klawisza myszy przy kopiowaniu

Słownik w wersji elektronicznej umożliwia kopiowanie haseł przy pomocy myszki. Jest to funkcja przydatna szczególnie w przypadku haseł wielowyrazowych lub o trudniejszej pisowni. Chciałbym zwrócić uwagę na różnicę między zastosowaniem lewego i prawego klawisza myszki. Aby skopiować same hasło wynikowe wystarczy najechać kursorem na wynik wyszukiwania i kliknąć lewym klawisze. Aby skopiować zarówno hasło wyszukiwane jak i odpowiednik skorzystać należy z prawego klawisza (pojawi się pytanie czy chcemy skopiować jedynie wpisany termin, czy też całość).

Uszkodzenia nawierzchni - interesująca strona ze zdjęciami

Przygotowując się do tłumaczenia prezentacji dotyczącej zastosowania asfaltów naturalnych jako domieszki do asfaltów  trafiłem na bardzo ciekawą stronę przedstawiającą problematykę uszkodzeń nawierzchni: http://training.ce.washington.edu/wsdot/modules/09_pavement_evaluation/09-7_body.htm. Największym atutem są zawarte na niej zdjęcia. Przedstawione tam uszkodzenia nawierzchni są nam wszystkim aż za dobrze znane z polskich dróg. Jak widać występują one również w innych miejscach na świecie ;-)

Kilkanaście - jak to sensownie przetłumaczyć na język angielski?

Gdy bliżej zastanowić się, kilkanaście to bardzo dziwne słowo. Pochodzi chyba z czasów gdy liczono tuzinami, bo przecież 12 to jeszcze nie kilkanaście. Tłumaczenie several może być nie co mylące. Przykładowo tłumaczenie fragmentu analizy sektora budowlanego w Polsce który "przez najbliższych kilkanaście lat będzie wykorzystywał miliardy euro z funduszy europejskich" jak several będzie ewidentnym błędem tłumaczeniowym, bo przecież several oznacza również kilka.

Zasadniczo tłumaczenia techniczne powinny być wolne od terminów nieprecyzyjnych, takich jak kilkanaście. Jednocześnie są one nieodzowne w tekstach reklamowych i ogólnych analizach. Precyzyjnym terminem będzie ten and a few, co nie brzmi jednak najlepiej. Osobiście preferuję termin "dozen-plus", np. kilkanaście lat: "dozen-plus years". Jak zwykle proszę o opinie i komentarze.