Jedno hasło i kilka odpowiedników

Na obecnym etapie pracy nad słownikiem, oprócz standardowego dodawania nowych terminów skupiam się na trzech działaniach:
1. porządkowaniu istniejących haseł, usuwaniu haseł podwójnych i scalaniu haseł przy użyciu nawiasów (pisałem o tym w poprzednich postach);
2. dodawaniu haseł do kategorii, co może być bardzo przydatne tłumaczowi, których chce poznać/ odświeżyć terminologie z danej dziedziny przygotowując się do tłumaczenia ustnego;
3. porządkowaniu odpowiedników z podziałem na synonimy i terminy odrębne.
W tym trzecim przypadku pozostaje problem synonimów częściowych tj. wyrazów bliskoznacznych.
W przypadku terminów całkowicie odrębnych zastosowałem system rozdzielania haseł przez dodanie oznaczeń cyfrowych, np. security (1) i security (2). Wyrazy bliskoznaczne przyporządkowane do tego samego terminu wyszukiwanego oddzielam przez dodanie odpowiedniego opisu precyzującego znaczenie danego odpowiednika.
Przykładowo bariera ochronna dzieląca może być barierą sztywną, podatną lub może obejmować oba te rozwiązania. Natomiast w języku angielskim każdy z tych terminów będzie miał swój odrębny odpowiednik. Uważam że zamiast tworzenia bardzo rozbudowanych haseł w rodzaju "drogowa bariera ochronna dzieląca sztywna" lepszym rozwiązaniem będzie podanie kilku odpowiedników pozostawiając tłumaczowi dobranie odpowiednika najodpowiedniejszego do kontekstu.

Kolejna aktualizacja do ściągnięcia oraz wprowadzone i planowane zmiany

Z przyjemnością informuję, że jest do ściągnięcia kolejna aktualizacja bazy terminologicznej.

Dla większej przejrzystości staram się jak największą liczbę terminów scalić stosując nawiasy.
I tak np. z dwóch osobnych haseł barrel i culvert barrel tworzę jedno hasło (culvert) barrel. Jednocześnie algorytm wyszukiwania powoduje wyświetlenie hasła (culvert) barrel zarówno przy wpisaniu w oknie wyszukiwania słowa culvert jak i barrel oraz oczywiście całego ciągu culvert barrel.

W następnej aktualizacji bazy będzie nowa kategoria przydatne frazy. Jest to po części odpowiedź na sugestię jednego z użytkowników, by słownik zawierał więcej fraz. W tej kategorii dodam większość fraz opublikowanych na stronie słownikowej oraz systematycznie będę dodawał frazy występujące w tekstach stricte budowlanych (np. wykonać oznakowanie poziome = apply pavement markings).

Kolejna aktualizacja do ściągnięcia oraz wprowadzone i planowane zmiany

Z przyjemnością informuję, że jest do ściągnięcia kolejna aktualizacja bazy terminologicznej.

Dla większej przejrzystości staram się jak największą liczbę terminów scalić stosując nawiasy.
I tak np. z dwóch osobnych haseł barrel i culvert barrel tworzę jedno hasło (culvert) barrel. Jednocześnie algorytm wyszukiwania powoduje wyświetlenie hasła (culvert) barrel zarówno przy wpisaniu w oknie wyszukiwania słowa culvert jak i barrel oraz oczywiście całego ciągu culvert barrel.

W następnej aktualizacji bazy będzie nowa kategoria przydatne frazy. Jest to po części odpowiedź na sugestię jednego z użytkowników, by słownik zawierał więcej fraz. W tej kategorii dodam większość fraz opublikowanych na stronie słownikowej oraz systematycznie będę dodawał frazy występujące w tekstach stricte budowlanych (np. wykonać oznakowanie poziome = apply pavement markings).

Korzystne zmiany porządkujące strukturę słownika

Najnowsze zmiany w strukturze słownika to rozdzielenie terminów wieloznacznych przez dodanie cyfr (1), (2), (3)... Np. wieszak (1), wieszak (2). Dzięki temu wszystkie odpowiedniki (hasła wynikowe) przypisane do danego hasła wyszukiwanego traktować będzie można jako synonimy. W następnej aktualizacji wprowadzona zostanie poprawka programowa eliminująca wyświetlanie cyfr w hasłach wynikowych z pozostawieniem ich jedynie w hasłach wyszukiwanych.

Kontynuowałem prace nad przypisywaniem do kategorii specjalistycznych (wartościowa pomoc np. w przypadku konieczności przygotowania do tłumaczenia ustnego z danej dziedziny specjalistycznej.)

W słowniku występują hasła niezalecane, które jednak występują w dokumentacjach polsko i angielskojęzycznych. Przykładowym terminem może być Świadectwo Ukończenia (termin pochodzący z fatalnego tłumaczenia FIDIC). Aby jakoś zaznaczyć że są to hasła raczej niezalecane, obce polskiemu językowi budowlanemu nie będę przy nich dopisywał angielskich odpowiedników a jedynie odsyłacze (Zobacz:) do prawidłowego terminu (w tym przypadku protokół odbioru robót).

Rozruch technologiczny, odbiór techniczny, start-up, commissioning

... a dodać można jeszcze rozruch techniczny i commissioning. Któż z nas nie gimnastykował się przynajmniej kilka razy żeby jakoś sensownie to uporządkować. O tym że chaos i niezrozumienie w tym zakresie panuje po obu stronach oceanu świadczyć mogą dyskusje na anglojęzycznych forach internetowych. I nie są to dyskusje prowadzone przez studentów (z całym szacunkiem dla nich) lecz przez inżynierów-praktyków.

W najnowszej aktualizacji słownika, która obejmuje wiele nowych terminów z kategorii "technologie przemysłowe" przyjąłem następujące odpowiedniki i znaczenia:
odbiór techniczny - to czynności umożliwiające przeprowadzenie rozruchu technicznego, czyli czynności przedrozruchowe = pre-commissioning
Commissioning to według mojej najlepszej wiedzy próby poszczególnych elementów instalacji przemysłowej bez podawania czynnika roboczego. Stąd też przyjąłem commissioning = rozruch techniczny.

Pozostaje start-up, który w dokumentacjach anglojęzycznych jest wyraźnie rozróżniany od commissioning, i oznacza następny etap. Stąd przyjąłem start-up = rozruch technologiczny czyli z podaniem czynnika roboczego pod pełnym obciążeniem.

Mam nadzieję że udało mi się nieco uporządkować istniejących chaos. Proszę o komentarze, ustosunkuję się do nich i w przypadku ich celności/ zasadności wprowadzę poprawki do słownika jeszcze przed najbliższą aktualizacją, która "zawiśnie" na serwerze już w najbliższych dniach.

Nowy blog dotyczący tłumaczeń technicznych

Dla większej przejrzystości postanowiłem przenieść tematykę tłumaczeniową niniejszego bloga na stronę www.tlumaczenia-budowlane.pl - podstrona tłumaczenia techniczne - blog.

Dzięki temu w niniejszym blogu będę się mógł skupić wyłącznie na sprawach dotyczących słownika.

Ostatnio otrzymałem zapytanie jak słownik radzi sobie z dłuższymi frazami typu "PŁYTKI NA ŚCIANIE ZLICOWANE DO POZIOMÓW POKAZANYCH NA RYSUNKACH PROJEKTU WYKONAWCZEGO". Nie jest oczywiście funkcją słownika tłumaczenie całych zdań a jedynie proponowanie najwłaściwszych odpowiedników poszczególnych terminów.


Niemniej jednak temat jest ciekawy. Myślę że za kilka lat słownik będzie sobie "radził" również z dłuższymi frazami. Wszystko dzięki wersji elektronicznej i planowanej współpracy z programami CAT.

Nowa bardzo duża aktualizacja i sprawy różne

Z przyjemnością informuję że jest do ściągnięcia duża aktualizacja. W obecnej wersji zmieniłem oznaczenia kategorii w części ang-pl na polskojęzyczne. Ponadto doszło kilkadziesiąt fizycznych stron nowych terminów. Dodałem również obiecane skróty. Nie zdążyłem jeszcze uporządkować problemu ze skrótami anglojęzycznymi mającymi więcej niż jeden odpowiednik - w tych przypadkach proszę o zachowanie zwykłej ostrożności.

Pojawiło się pytanie o prawidłowe tłumaczenie projektu budowlanego i związany z tym dylemat czy blog jest odpowiednim miejscem do ujawniania zawartości słownika. Proponuję by w sytuacjach awaryjnych pisać bezpośrednio na mejla tlumacz@slownik-budowlany.pl. W aktualnej wersji termin projekt budowlany ma aż osiem odpowiedników. Większość z nich pochodzi z dokumentów pisanych przez brytyjskich inżynierów pracujących przy realizacji inwestycji na terenie Polski. Praktycznie każdy z nich nazywał projekt budowlany inaczej - od planning submission po civil design. Proponuję również nieśmiertelny building permit design.

Komentarze i propozycje innych tłumaczeń są oczywiście mile widziane. Z drugiej strony jestem przekonany, że w Polsce w obiegu jest przynajmniej kilkanaście odpowiedników terminu projekt budowlany. Zdecydowana większość jest jak najbardziej do przyjęcia. Odradzam właściwie tylko jeden: Construction Design ze względów podanych w poprzednim poście.

Sprawy dotyczące tłumaczenia przy wykorzystaniu Słownika Budownictwa, Infrastruktury i Wyposażenia będę poruszał na blogu na stronie www.tlumaczenia-budowlane.pl. Już obecnie jest tam kilka wskazówek dotyczących tłumaczenia przy wykorzystaniu zasobów internetowych.

Investor's supervisor, Construction design ..... i inne koszmarki

Mam gorący apel do osób porządkujących terminologię na początku realizacji inwestycji. Kochani, jeśli nie zadacie sobie wystarczająco dużo trudu nazwiecie np. inspektora nadzoru językowym potworkiem Investor's Supervisor to ten termin będzie najprawdopodobniej obowiązywał wszystkich tłumaczy do końca realizacji inwestycji. Projekt budowlany to na 100% nie construction design - ten termin jest fatalny bo wprowadza w błąd niepolskojęzycznego odbiorcę. Construction sugeruje wysoki poziom szczegółowości, wystarczający do realizacji inwestycji a nasz projekt budowlany jest przecież bardzo ogólny i ma służyć wyłącznie uzyskaniu urzędowych pozwoleń tj. głównie PnB.

Błagam więc Was drodzy nieznani mi bliżej decydenci o szacunek dla pięknego technicznego języka angielskiego i nie kaleczenie go różnego rodzaju potworkami. Najprawdopodobniej odbiorcy domyślą się o co chodzi z kontekstu ale przez najbliższe lata tłumacze obsługujący inwestycję będą musieli z bólem serca stosować nieprawidłową terminologię. Investor to ktoś kto inwestuje a nasz inwestor to przede wszystkim właściciel obiektu czyli Owner.

Specyfikacje "or equivalent"

W polskich opisach technicznych i specyfikacjach projektanci określając urządzenie lub materiał poprzedzają je słowami"na przykład". Ostatnio tłumaczyłem opis techniczny w którym podane było bardzo precyzyjne oznaczenie materiału a w nawiasie był podany producent poprzedzony słowem np. Był to moim zdaniem błąd logiczny, którego nie chciałem powielać w wersji anglojęzycznej.
Po konsultacji z autorem uzgodniliśmy że najlepszym rozwiązaniem będzie dodanie na końcu "or equivalent".
W tego rodzaju specyfikacjach zwanych "Brand Name or Equivalent Specifications" daje się wykonawcy możliwość zastosowania odpowiednika o równoważnych parametrach. 
Proponuję więc by np. tłumaczyć w tych kontekstach jako "or equivalent".

Front-end engineering design

Termin ten nastręcza wiele problemów w przetłumaczeniu na j. polski. Rozwiązaniem bezpiecznym jest przyjęcie dokumentacja FEED, ale z drugiej strony, skoro Polacy nie gęsi może warto by zaproponować polski termin odpowiadający temu etapowi opracowywania dokumentacji. W słowniku budownictwa, infrastruktury i wyposażenia jak odpowiednik zaproponowałem projekt podstawowy. Termin ten niewiele jednak mówi oraz nie występuje w polskim prawie budowlanym. Może warto więc znaleźć termin, który spełniałby chociaż jedno z powyższych wymagań. Chciałbym niniejszym poddać pod dyskusję termin "dokumentacja inwestorska". Z materiałów internetowych wynika iż taka właśnie jest funkcja FEED.

Złączki z tworzyw sztucznych

Polecam stronę: http://www.philmac.com.au/library/HDPE%20Catalog.pdf.
Jest tam bardzo fajny katalog ze złączkami z tworzyw sztucznych. Widać różnicę między kolanem, łukiem, tuleją kołnierzową i króćcem kołnierzowym.

Mam już nową wersję programu i bazy

Z prawdziwą przyjemnością informuję wszystkich użytkowników o otrzymaniu do testów nowej wersji programu i bazy, które będzie można ściągnąć w trybie on-line po weekendzie majowym.
Między innymi udało się dodać opisy i przyporządkowanie kategorii haseł wynikowych, zapamiętywanie wielkości okna oraz kilka innych drobiazgów.
Na dzisiaj pozostaje do rozwiązania problem uporządkowania kategorii am./bryt.Haseł w tych kategoriach nie jest dużo (ok. 200 szt.). Na razie proszę o nie zwracać szczególnej uwagi na akurat tą kategorię.
Przykładowo wpisując hasło droga dwujezdniowa otrzymamy:
divided highway (am.)
dual carriageway (road) (am.)
Przy czym to drugie określenie jest jak najbardziej brytyjskie. Obiecuję się zająć tym problemem w najbliższych dniach i być może uporządkować hasła już przed najbliższą aktualizacją

Drobne opóźnienie aktualizacji

Drodzy użytkownicy!
Zapowiadania aktualizacja bazy i programu opóźni się o parę dni. Dla bezpieczeństwa proponuję przyjąć termin po weekendzie majowym. Dzisiaj otrzymałem od informatyków potwierdzenie że prace są daleko zaawansowane i prawdopodobnie uda się wprowadzić za jednym zamachem wszystkie z sugerowanych udogodnień.
Poza tym baza terminologiczna wzbogaciła się o kolejnych kilkanaście stron haseł. Wprowadziłem również sporo poprawek i udoskonaleń, przy czym te pierwsze wynikały główne z wprowadzenia do słownika elektronicznego skrótów (nie znam szczegółów ale ponoć był z nimi pewien kłopot). Do czasu pobrania aktualizacji zalecam zachowanie zwykłej, zdroworozsądkowej ostrożności w przypadku haseł odnoszących się do skrótów.

Przeliczanie spadku połaci dachowej z angileskiego na polski

W środowisku anglojęzycznym spadki podaje się na trzy sposoby:
w procentach
jako stosunek zmiany wysokości do długości
jako wartość kątową.
W Polsce najczęściej podaje się spadki w procentach lub kątach. Spadek oznaczony na rysunku angielskiego projektanta "3 in 10", jak łatwo się domyślić oznacza wzrost wysokości o 3 jednostki na 10 jednostek ( i nie ma tutaj większego znaczenia czy są to cale czy stopy). Spadek procentowy będzie więc wynosił 30%.
W przypadku spadku połaci 10 in12 trzymamy spadek procentowy 83% (nie mylić z kątem pochylenia połaci - tutaj musimy skorzystać z tablic trygonometrycznych).

Sprawa wyjątkowej wagi

Po raz pierwszy i ostatni pozwalam sobie naruszyć własne zasady pisania niniejszego bloga gdyż sprawa jest wyjątkowej wagi. Chodzi o schronisko dla bezdomnych psów w podpoznańskim Swarzędzu. Niesamowitą historię tego miejsca przestawiono na stronie http://www.schronisko.psiaki.com.pl/. Schronisko od wielu lat przeszkadzało okolicznymi mieszkańcom i instytucjom, którzy w końcu dopięli swego i schronisko we wrześniu zostanie zlikwidowane.
Pieski i koty w dużej części wywiezione zostaną do zaprzyjaźnionego schroniska w Cottbus. Cóż .... wypada tylko pochwalić naszych sąsiadów, że znaleźli czas i pieniądze aby zająć się niechcianymi w Polsce pieskami i kotami.
Nie ukrywam że jestem miłośnikiem piesków, szczególnie tych wielorasowych. Korzystając z niniejszego bloga chciałbym zwrócić się do tłumaczy i ogólnie wszystkich osób odwiedzających niniejszego bloga, którzy być może rozważają zakup psa rasowego aby rozważyli wzięcie psa częściowo rasowego lub kompletnego kundla ze schroniska. Ze swej strony mogę zagwarantować, że nie ma psa nad kundelka o czym świadczą liczne przykłady z życia.
Do schroniska bardzo łatwo trafić gdyż jest zlokalizowane przy trasie Poznań-Warszawa. Telefon do schroniska: 61 817 23 67.

Instalacje sanitarne vs. mechaniczne

Według mojej najlepszej wiedzy w języku angielskim instalacje mechaniczne to wszystkie poza elektrycznymi. Wydaje się, że nazwa "mechaniczne" ma wskazywać na przepływ czynnika, np. wody w odróżnieniu od instalacji elektrycznych gdzie płynie prąd. W polskiej terminologii budowlanej panuje w tym zakresie pewna niekonsekwencja. 
Na podstawie przeprowadzonej analizy doszedłem do wniosku, iż najbardziej logiczny będzie podział instalacji nie-elektrycznych na sanitarne (wod.-kan.) i mechaniczne (ogrzewanie, wentylacja, sprężone powietrze). 
W tym pierwszym przypadku zaproponowałbym odpowiednik angielski: water and waste systems, natomiast w tym drugim, w zależności od sytuacji najwłaściwsze będzie zastosowanie skrótu HVAC lub mechanical systems. W pierwszym przypadku pamiętać należy o instalacji sprężonego powietrza, która nie kwalifikuje się do HVAC. 

Nowa wersja programu po 15-kwietnia

Uprzejmie informuję że ok. 15 kwietnia będzie do ściągnięcia nowa wersja programu. Uwzględniliśmy uwagi użytkowników dotyczące zapamiętywania wielkości okna i kopiowania do schowka.

Razem z nową wersją programu na serwerze "zawiśnie" również aktualizacja bazy terminologicznej.

Projekt koncepcyjny - preliminary design i kosztorys inwestorski

Pracując nad obecnym zleceniem natknąłem się na tłumaczenie projektu koncepcyjnego jako preliminary design. Biorąc pod uwagę co oznacza projekt koncepcyjny w j. polskim i preliminary design w angielskim uważam że jest to tłumaczenie prawidłowe. Z drugiej strony conceptual design to coś zupełnie innego. Z materiałów zamieszczonych w internecie wynika, że jest to raczej koncepcja zagospodarowania terenu.

Druga sprawa to kosztorys inwestorski czyli przedmiar z podanymi cenami jednostkowymi na podstawie których inwestor może analizować przedstawione oferty (bids). Przyznam że jak na razie nie mam lepszego terminu niż priced bill of quantities lub bill of quantities with unit prices.

Obie kwestie poddaję pod dyskusję licząc na propozycje, które zostaną uwzględnione w najnowszej aktualizacji słownika budownictwa, infrastruktury i wyposażenia.

Nowa baza terminów budowlanych do ściągnięcia!

Zachęcam wszystkich użytkowników słownika w wersji elektronicznej do ściągnięcia najnowszej aktualizacji bazy pojęć budowlanych. Jest to aktualizacja trzymiesięczna, docelowo postaram się by nowa baza bała dostępna co miesiąc.

Przy okazji zauważyłem dziś pewien problem ze skrótami mającymi więcej niż jeden odpowiednik. Problem dotyczy bardzo nielicznych skrótów i zostanie rozwiązany w najbliższych dniach. Poprawioną wersję programu będzie można ściągnąć przy najbliższe aktualizacji.

Poza tym wprowadzone zostaną zmiany, o które prosili użytkownicy, m.in. pamiętanie przez program ustawionej wielkości okna.

Prawidłowe tłumaczenie słowa brama

Co i rusz natykam się na nieprawidłowe tłumaczenie słowa brama (montowana w ścianie budynku) jako gate. Niestety w języku angielskim nie możemy w łatwy sposób odróżnić bramy (czyli dużych drzwi, przez które przejedzie wózek widłowy lub nawet ciężarówka) od małych drzwi przeznaczonych wyłącznie dla ludzi.

W języku angielskim w obu przypadkach nazwiemy ten element "door". Możemy natomiast doprecyzować że jest to np. overhead door, sectional door, garage door. Sporym błędem będzie natomiast nazwanie bramy montowanej w ścienie budynku słowem "gate", które jednoznacznie określa bramę ogrodzeniową.